ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 205

 Προτυπώσεις του Τιμίου Σταυρού στην Παλαιά Διαθήκη

Πολλά γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης  ερμηνεύονται μέσα στην παράδοση της Εκκλησίας ως προφητικές προεικονίσεις κάποιων γεγονότων της Καινής Διαθήκης και ονομάζονται «τύποι» ή «προτυπώσεις» εκείνων.

Οι πατέρες της Εκκλησίας  βλέπουν προτυπώσεις του Σταυρού του Χριστού μέσα σε πάρα πολλά γεγονότα της Π. Διαθήκης. Μάλιστα οι υμνογράφοι, και ιδιαίτερα ο Κοσμάς ο μελωδός που έχει γράψει τον κανόνα της εορτής της ύψωσης του τιμίου Σταυρού, συσχετίζουν αυτά τα γεγονότα με  τον Σταυρό .

Προτυπώσεις, λοιπόν, του Σταυρού φαίνονται στα παρακάτω γεγονότα  της Βίβλου:

Στη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας από τους Εβραίους. Ο Μωυσής χτύπησε με το ραβδί του  οριζόντια («επ ’ευθείας ») τη θάλασσα και αυτή άνοιξε στα δύο, ώστε να τη διαβεί ο λαός του. Στη συνέχεια, αφού πέρασε κι ο τελευταίος Εβραίος, ξαναχτύπησε με το ραβδί του τη θάλασσα  κάθετα («επ’ εύρους») σχηματίζοντας έτσι το σημείο του Σταυρού, και τους μεν  διωκόμενους έσωσε, τους δε διώκτες τυράννους καταπόντισε.

Στην προσευχή του Μωυσή στην έρημο, όταν ο λαός του κινδύνευε από την επίθεση των Αμαληκιτών. Τότε ο Μωυσής στάθηκε προσευχόμενος  κάπου που να τον βλέπουν όλοι με απλωμένα τα χέρια, σχηματίζοντας έτσι Σταυρό. Όσο είχε απλωμένα τα χέρια νικούσαν, όταν κουράστηκε και τα κατέβασε, χάνανε. Ώσπου ζήτησε να του κρατούν τεντωμένα τα χέρια ο Ωρ και ο Ααρών, μέχρι να αποκρούσουν οριστικά τον εχθρό.

Στο χάλκινο φίδι που ύψωσε πάνω στο ραβδί του ο Μωυσής. Όταν φίδια φαρμακερά δάγκωναν στην έρημο τον λαό του, ύψωσε πάνω στο ραβδί του ένα χάλκινο φίδι που το βλέπανε οι Εβραίοι και δεν πάθαιναν τίποτα από τα δηλητηριώδη  δαγκώματα. Το φίδι με το ραβδί σχημάτιζαν σταυρό. Είναι πολύ ενδιαφέρουσα η ερμηνεία που δίνει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος για το χάλκινο φίδι. Λέει λοιπόν, ότι το χάλκινο φίδι δεν ήταν τύπος αλλά αντίτυπος του Σταυρωθέντος Χριστού. Δηλαδή, δεν εικόνιζε τον Χριστό αλλά τον διάβολο. Και  απαντώντας σε όσους θα αναρωτιούνται για το πώς ο διάβολος είναι δυνατόν να σώζει, λέει, πως σώζει όσους πιστεύουν πως «ο υπό του όφεως τυπούμενος» διάβολος νεκρώθηκε από τον Χριστό .

Στο ραβδί του Ααρών που βλάστησε, προκρίνοντας έτσι για τη θέση του ιερέα αυτόν και τη φυλή του Λευί  που αντιπροσώπευε. Από το ξερό ραβδί του Ααρών βγήκαν φύλλα και καρύδια, όπως  η ξερή και στείρα «εκκλησία των εθνών » εξάνθησε  το ξύλο του Σταυρού κι εβλάστησε «καρπόν ζωής», δηλαδή τον «εν αυτώ κρεμασθέντα  Σωτήρα Χριστόν».

Στο ραβδί του Μωυσή, όταν μ’ αυτό χτύπησε τον βράχο στην έρημο κι ανέβλυσε νερό χάριν των σκληρόκαρδων Εβραίων. Ο Απόστολος Παύλος στην πέτρα εκείνη βλέπει τον Χριστό: «έπινον γαρ εκ πνευματικής ακολουθούσης πέτρας˙ η δε πέτρα ην ο Χριστός». Λέει η Παλαιά διαθήκη ότι ο Μωυσής χτύπησε την πέτρα μια και δυο, και οι πατέρες βλέπουν σ’ αυτή την έκφραση την οριζόντια και την κάθετη διάσταση, τον σχηματισμό δηλαδή του σχήματος του Σταυρού.

Στο Ξύλο που, με υπόδειξη του Θεού, έβαλε ο Μωυσής μέσα στο νερό της πηγής Μερράς κι από πικρό που ήταν το μετέβαλε σε γλυκό. Ο Κοσμάς ο Μελωδός σε κάποιο τροπάριό του λέει πως το θαύμα αυτό προεικόνιζε τη μεταβολή των Εθνών από την ασέβεια στην ευσέβεια δια του Σταυρού. Την ίδια γνώμη έχει κι ο Κύριλλος Ιεροσολύμων κι ο Θεοδώρητος.

Στο περιστατικό με τον προφήτη Ελισσαίο, που είχε πάει μαζί με άλλους στον Ιορδάνη ποταμό να κόψουν ξύλα για να φτιάξουν καλύβες. Εκεί λοιπόν που  κάποιος προφήτης έκοβε ξύλα, του’ φυγε απ΄ το στειλιάρι η αξίνα κι έπεσε στο ποτάμι. Τότε ο προφήτης Ελισσαίος έριξε στο ποτάμι ένα ξύλο ελαφρύ που πήγε στον πάτο, και η βαριά αξίνα ανέβηκε πάνω και την πιάσανε. Κατά τον Κοσμά το Μελωδό, η αξίνα με το ελαφρύ ξύλο του προφήτη σχημάτισαν Σταυρό, τον οποίο και προτυπώνουν με την έννοια ότι ο Σταυρός του Χριστού έκοψε την πλάνη με το βάπτισμα (νερό του Ιορδάνη ), όπως η αξίνα έκοψε τα ξύλα.

Στην  παράταξη του Ισραηλιτικού λαού γύρω από τη σκηνή του μαρτυρίου. Ο Μωυσής   κατ’ εντολή του Θεού παρέταξε τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ σε τρόπο που τρεις να είναι στο βόρειο μέρος της σκηνής , τρεις στο νότιο, τρεις στο ανατολικό και τρεις στο δυτικό. Μ’ αυτόν τον τρόπο σχημάτισαν Σταυρό.

Στην προσευχή του Ιωνά μέσα στην κοιλιά του κήτους. Ο Κοσμάς ο μελωδός λέει πως ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους άπλωσε σταυροειδώς τις παλάμες του και προτύπωσε  το πάθος του Χριστού, ενώ, όταν μετά τρεις μέρες βγήκε σώος, «την υπερκόσμιον  Ανάστασιν  υπεζωγράφισεν». Η  Παλαιά διαθήκη δεν αναφέρει τίποτα περί σταυροειδούς «διεκπετάσεως» των χειρών του Ιωνά. Ο μελωδός το συμπεραίνει αυθαίρετα, μια που και ο Μωυσής και ο Δαυίδ και ο Σολομών έτσι προσευχήθηκαν στις δύσκολες στιγμές.

Στην ευλογία του πατριάρχη Ιακώβ στα παιδιά του γιου του Ιωσήφ, τους Εφραίμ και Μανασσή. Λέει η Παλαιά Διαθήκη πως γέροντας πια ο Ιακώβ (140 χρονών), κυρτός και χωρίς καλή όραση πήγε να ευλογήσει τα εγγόνια του. Ο πατέρας τους τούς  έβαλε στα δεξιά τον Εφραίμ και στα αριστερά τον Μανασσή. Ο Ιακώβ δεν τους ευλόγησε απλώνοντας το δεξί χέρι του αντίστοιχα στον Εφραίμ και το αριστερό στον Μανασσή, αλλά αντίστροφα, σταυρωτά, προτυπώνοντας έτσι την  ευλογία του Σταυρού στην Εκκλησία. Μάλιστα, ο Ιωσήφ που θεώρησε πως λόγω γήρατος ο πατέρας του έκανε λάθος, του έπιασε τα χέρια και πήγε να βάλει το δεξί στον Εφραίμ και το αριστερό στον Μανασσή, αλλά συνάντησε την αντίσταση του γέροντα που προφήτεψε πως ο νεότερος θα ηγηθεί κι ο μεγαλύτερος  αδελφός θα ακολουθήσει, θα είναι «λαός ».

https://www.dogma.gr/

Λίγα λόγια για το θέμα του μήνα

Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας του Τιμίου Σταυρού, αφού η Εκκλησία μας εορτάζει την Ύψωσή του στις 14 του μήνα, αναμιμνησκόμενη το γεγονός της Υψώσεως του Τιμίου Ξύλου στα Ιεροσόλυμα το 335, μετά την θαυμαστή εύρεσή του από την Αγία Ελένη.

Για τους Ορθοδόξους Χριστιανούς ο Σταυρός του Χριστού είναι το σημείο της λύτρωσης από την αμαρτία και τον θάνατο και η αρχή της Ανάστασης, είναι όπλο κατά του διαβόλου και της δυνάμεώς του, αλλά ταυτόχρονα γίνεται και τρόπος ζωής.   Σηκώνουμε ο καθένας μας τον σταυρό μας, που μπορεί να είναι ο πόνος, η ασθένεια, η δοκιμασία, η αδικία, η απώλεια, η μοναξιά, η οικογένεια, οι σχέσεις με τους συνανθρώπους μας, αλλά είναι και ο καθημερινός αγώνας εναντίον του εγωισμού, της φιλαυτίας, της κατακρίσεως, της απελπισίας και κάθε πάθους που μας απομακρύνει από τον Θεό.

Σταυρός σημαίνει ότι δεν ειδωλοποιώ τον εαυτό μου, αλλά αναζητώ τη βοήθεια του Θεού και εμπιστεύομαι την αγάπη Του για μένα.